صرفه جويي در مصرف بنزین – هدفمند کردن یارانه ها
دو روي سکه صرفه جويي
درباره اصلاح الگوي مصرف و بايد و نبايدهاي آن، سخن بسيار است اما آنچه در عمل بايد اتفاق بيفتد همکاري همه نهادهاي نظام براي تحقق اين شعار ملي است. هدفمند کردن يارانه ها و اصلاح الگوي مصرف دو روي يک سکه اند که لازم و ملزوم يکديگرند.
سرويس سياسي- قاسم رحماني
بحث اصلاح الگوي مصرف بصورت عملي از زمان روي کار آمدن دولت نهم آغاز شد. تاکيد رييس دولت بر صرفه جويي و حذف هزينه هاي غير ضروري که در دولت هاي سازندگي و اصلاحات جز ضروريات متقن محسوب مي شد، فضاي تازه اي در کشور پديد آورد. استفاده از هواپيماي اختصاصي سفرهاي غير ضروري و بلند مدت خارجي ممنوع شد. اين صرفه جويي ها به نحوه پذيرايي از دولتمردان در وزارتخانه ها و سفرهاي استاني هم کشيده شد تا آنجا که صداي برخي مسئولان را در آورد. اما رييس دولت مصمم به اجرا و نهادينه کردن اين رويه بود.
در چنين فضايي رهبر معظم انقلاب در خطبه اول نماز عيد فطر سال1386 فرمودند: « ما مردم مسرفي هستيم. ما اسراف مي کنيم . اسراف در آب، اسراف در نان، در وسايل گوناگون و تنقلات، اسراف در بنزين... ما ملت به عنوان يک عيب ملي به اين نگاه کنيم. اسراف بد است حتي در انفاق در راه خدا...
ميانه روي در خرج کردن . اين را بايد به صورت يک فرهنگ ملي در بياوريم ....»
در تيرماه 86 سهميه بندي بنزين اجرا و در همان روزهاي اول حدود 20ميليون ليتر در مصرف اين فرآورده نفتي صرفه جويي شد. کم کم مردم خود را با اين شرايط وفق دادند و نحوه مديريت بنزين خودروهايشان را دريافتند. به اين ترتيب تجربه سهميه بندي بنزين با موفقيت اجرا شد هرچند اين آغاز راه صرفه جويي در منابع بود. مدير عامل سابق شرکت پخش و پالايش فرآورده هاي نفتي که سهميه بندي بنزين در زمان او آغاز شد خبر از صرفه جويي 4 ميليارد دلاري در سال مي دهد حال آن که ستاد مديريت حمل ونقل و سوخت از صرفه جويي 15ميليارد دلاري در بحث يارانه بنزين پس از اعمال سهميه بندي مي گويد. بر اساس خبر اين ستاد، خسارت ناشي از آلودگي هوا نيز 5/1 ميليارد دلار کاهش يافته است.همه اين اخبار اگر به مسدود شدن راه قاچاق بنزين به خارج از کشور اضافه شود، نتايج درخشان صرفه جويي در يک قلم کالا را عيان مي نمايد.
بحث طرح تحول اقتصادي و جمع آوري آمار و اطلاعات مورد نياز از مردم ، در سال87 کليد خورد و در ميانه راه به طرح هدفمند کردن يارانه ها تغيير نام داد. اين برنامه به صورت يک لايحه از سوي دولت به مجلس تقديم شد و در حاليکه کميسيون تلفيق آن را تصويب کرد در صحن علني راي نياورد وکنار گذاشته شد. براساس اين طرح، يارانه ها بصورت پلکاني حذف و در مقابل ، مبالغ نقدي آن به مردم تعلق مي گرفت تا آنان براساس نياز خود، به مصرف برسانند. با اين حال رييس جمهور تصريح کرده بود که يارانه داور، نان و آب حذف نمي شود.
در واقع طرح هدفمند کردن يارانه ها در دل خود تثبيت فرهنگ صرفه جويي را مي پروراند اما مجلس به دلايلي که هنوز هم شفاف بيان نشده، اين لايحه را رد و به نوعي لايحه بودجه دولت را نيز به طرح خود تبديل کرد.
با فرارسيدن سال 1388 رهبر معظم انقلاب عنوان اصلاح الگوي مصرف رابر اين سال نهادند. از نظر کارشناسان و تحليلگران، نامگذاري امسال به نام اصلاح الگوي مصرف در جهت کمک به بحث هدفمند کردن يارانه ها مطرح شده است. به هر حال طرح هدفمند کردن يارانه ها تبعات تورمي به دنبال دارد اما اگر مردم به پرهيز از اسراف در مصرف برق، بنزين، گازوئيل و ديگر اقلام عادت کنند، فشار تورمي حاصل از افزايش قيمت ها را مديريت کرده و شرايط خود را راحت تر با آن، وفق خواهند داد.
باچند کار ساده مي توان از مصرف برق، بنزين و گازوئيل و هزينه هاي ناشي از آن کاست.استفاده از لامپ هاي کم مصرف، تغيير توليد کارخانه هاي لوازم برقي از اقلام پر مصرف به کم مصرف- روزآمد کردن فناوري لوازم برقي توليد داخل- و تشويق مردم به صرفه جويي از طريق قرار دادن مشوق ها و تبليغات مي تواند اسراف در مصرف برق را ريشه کن کند.
خارج کردن خودروهاي فرسوده از چرخه حمل و نقل، تغيير درتوليد خودروهاي داخلي به سوي خودروهاي با مصرف 4-5ليتر، توسعه حمل و نقل عمومي ، محدود کردن عبور و مرور غير ضروري خودروهاي شخصي و بهينه کردن حمل و نقل بار و مسافر- جلوگيري از رفت يا بازگشت بدون بار و مسافر ناوگان جاده اي- از راهکارهاي مديريت مصرف سوخت در کشور مي تواند باشد.
دربرخي اقلام اساسي همچون نان، آب و دارو که ميانگين مصرف سرانه کشور چند برابر استاندارد جهاني است، پرهيز از اسراف ضروري است. همچنين يک بحث مهم در اصلاح الگوي مصرف، وقت و زمان است. در دولت نهم به مقوله پايان دادن پروژه هاي در موعد مقرر اهتمام جدي شد و اين رويه در جهت استفاده بهينه از زمان، بايد تقويت شود.
درباره اصلاح الگوي مصرف و بايد و نبايدهاي آن، سخن بسيار است اما آنچه در عمل بايد اتفاق بيفتد همکاري همه نهادهاي نظام براي تحقق اين شعار ملي است. هدفمند کردن يارانه ها و اصلاح الگوي مصرف دو روي يک سکه اند که لازم و ملزوم يکديگرند.
شبکه خبري جوانان ايران اسلامي
